آخرین اخبار
فراتر از نفت

اوپک: توافق نفتی باید حفظ شود

آیا صادرات گاز ایران تحریم خواهد شد؟

نهاد واسطه ای اتحادیه اروپایی برای مقابله با تحریم های آمریکا

تصادف اتوبوس با تانکر سوخت با ۲۰ کشته

کره بدنبال کسب معافیت از تحریم‌های نفتی ایران

افزایش کارتهای بازرگانی یک بار مصرف

دلیل آشفتگی بازار نفت تحریم‌ها نیست

زمستان داغ برای بازار نفت

جزئیات تزریق ارز پتروشیمی‌ها در سامانه نیما

مذاکرات فشرده اوپک و غیراوپک

بهیود کیفیت گازوئیل در ماه جاری

محال است تولید نفت ایران به صفر برسد

تولید نفت چین افزایش یافت

سرمایه گذاری مجارستان در پتروشیمی

قیمت جهانی نفت کاهش یافت

خطای محاسبه در حذف نفت ایران

روسیه در خزر خط لوله نفتی احداث نمی کند

روسیه توانایی افزایش تولید نفت را ندارد

آزادسازی سقف رقابت محصولات پتروشیمی در بورس کالا

انجام تعهد "ماموت" در کاهش مصرف سوخت و آلودگی هوا

آمادگی نفت مناطق مرکزی برای تامین سوخت زمستانی

کاهش مصرف بنزین باید پیگیری شود

شفافیت در فعالیت پتروشیمی ها مشکل نیست

استیضاح زنگنه به کمیسیون انرژی نیامده است

فعالیت پالایشگاه‌های چین به پایین‌ترین حد رسید

اقتصاد فرغونی

احسان سلطانی - کارشناس اقتصادی
۱۲:۲۳ - ۱۳۹۶/۱۲/۵کد خبر: 81288
فرغون یک وسیله ابتدایی حمل بار است که روی یک چرخ می‌چرخد و به واسطه نیروی محرکه بیرونی به حرکت درمی‌آید و هرگاه این نیرو قطع شود، از حرکت می‌ایستد. اقتصاد تک‌محصولی برون‌زا و درون‌گرای ایران برای حرکت به نیروی محرکه بیرونی درآمد ارزی حاصل از فروش ثروت‌ها و منابع خام و اولیه محتاج است.

به گزارش آژانس رویدادهای مهم نفت و انرژی " نفت ما " ، حتی آنچه به‌عنوان صادرات غیرنفتی مطرح می‌شود، در اصل از رانت منابع ملی بهره می‌گیرد و به سرچشمه ثروت‌های ملی وصل است. صادرات پتروشیمی و فولاد با رانت گسترده مواد خام و انرژی ممکن شده است. حتی بخش اعظم صادرات کشاورزی نیز به انرژی بسیار ارزان برای بهره‌برداری بی‌رویه از دخایر محدود و رو‌به‌نابودی آب‌های زیرزمینی تکیه دارد، چنانچه ایران دارای کمترین هزینه برداشت آب‌های زیرزمینی

 

(Pump Price) در سطح جهان است. در این اقتصاد، ارز خارجی منبع تأمین بخش بااهمیتی از کالاهای اساسی و مواد اولیه، واسطه‌ای و مصرفی مورد نیاز مردم و صنایع داخلی است. اقتصاد ایران قادر به تولید ارز نیست و ارزی هم که عرضه می‌شود، یا مستقیما از فروش منابع خام به دست می‌آید یا به واسطه اعطای مجوزها و رانت‌های دولت به گروه‌های منتخب از صادرات منابع خام یا تولید مواد اولیه از آنها حاصل می‌شود. بنابراین منشأ تحصیل ارز، کار و تلاش جامعه  مانند اکثر اقتصادها نیست. در اقتصاد تک‌محصولی ایران، سهل‌الوصول برای رفع کسری بودجه نرخ ارز است؛ زیرا با سازوکار حاکم بر این اقتصاد، عامل دیگری در دسترس دولتمردان قرار ندارد. بنابراین در یک اقتصاد فرغونی،‌ با نادیده‌گرفتن ریشه‌ها و عوامل کلیدی، افزایش نرخ ارز و اقلام اساسی به‌عنوان تنها متغیر کلیدی اقتصادی معرفی می‌شوند. به عبارتی، اقتصاد فرغونی به تک‌متغیر فرغونی وابسته و افزایش نرخ ارز و تورم به نسخه نجات‌بخش همه مشکلات تبدیل می‌شود. این نسخه برای گذران روزمره امور دولت و استمرار کسب منافع رانتی‌ها، همه فشارها را با اعمال مالیات تورمی به عامه مردم منتقل می‌کند. در این میان، به سود بنگاه‌های دولتی و شبه‌دولتی و قشر کوچکی از جامعه، بخش خصوصی واقعی و مردم روزبه‌روز نحیف‌تر و ضعیف‌تر می‌شوند. سیاست‌گذاری‌ها به‌جای کاهش نرخ تورم و پرداختن به ریشه مشکل، به درمانی معطوف می‌شود که اقتصاد را وارد مارپیچ تورمی و دور تسلسل مخرب «افزایش نرخ ارز> افزایش نرخ تورم> افزایش نرخ ارز» می‌کند. این موضوع یعنی مالیات تورمی که در اصل فشار آن به اقشار ضعیف و متوسط وارد می‌شود. در سناریوی اعمال مالیات تورمی به‌جای «قطع مخارج غیرحاکمیتی و غیرضروری دولت»، «قطع یا حداقل کاهش تدریجی رانت‌ها» و «اخذ مالیات از ثروتمندان و درآمدهای بالا»، با ایجاد تورم (از طریق بالابردن بهای اقلام کلیدی، خدمات دولتی و نرخ ارز) همه اینها به عامه مردم منتقل می‌شود که پیامدهای آن افزایش فقر و نابرابری‌ها، تشدید رکود در بخش خصوصی و بی‌کاری است. اقتصاد تک‌محصولی، اقتصادی فرغونی است و فاجعه‌آمیزتر از آن، سیاست‌گذاری تک‌متغیره فرغونی است که با تحریف مسیر اصلاح، مانع نجات اقتصاد کشور می‌شود. تاکنون هزاران‌بار گفته و تجربه شده است که راه نجات اقتصاد ایران، گذار از یک اقتصاد رانتیر

(Rentier State) برون‌زا و درون‌گرا و رسیدن به یک اقتصاد درون‌زا و برون‌گرای متکی به کار و نوآوری است که از طریق توسعه صنایع و خدمات کاربر و دانش‌بر می‌توان به آن دست یافت. تنها نسخه نجات‌بخش، تکیه بر نیروی مولد مردم است و نه تمرکز بر یک اقتصاد دولتی- خصولتی-رانتی که با کوچک‌کردن مستمر سفره مردم، می‌تواند استمرار پیدا کند. در یک اقتصاد درون‌گرا، اولویت اصلی سرمایه‌گذاری در نیروی انسانی، دانش و نوآوری است، نه سرمایه‌گذاری در صنایع و بخش‌های اقتصادی رانتی و فروش مواد خام و اولیه. 


خبرهای مرتبط:



برچسب‌ها:اقتصاد
» ارسال نظر
نام:
آدرس ایمیل:
متن: *


سایت خبری تحلیلی نفت ما